راه بهشت

احكام خانواده ؛ مسائل اجتماعى خانواده

احكام خانواده ؛ مسائل اجتماعى خانواده
احكام خانواده ؛ مسائل اجتماعى خانواده
آنان كه « الله » را محبوب و معبود خويش برگزيده اند و به سوى او در حال حركتند و به اين شناخت و آگاهى دست يافته اند كه در حركت هاى خود نه سنگ راه ديگران باشند و نه ديگران سنگ راه آنان ، احكام پوشش و حجاب را « محدوديت » نمى دانند ...

يك. احكام پوشش
اختصارا بايد گفت رعايت احكام پوشش و حجاب ريشه هاى عقيدتى و زمينه هاى اخلاقى دارد.
آنان كه « الله » را محبوب و معبود خويش برگزيده اند و به سوى او در حال حركتند و به اين شناخت و آگاهى دست يافته اند كه در حركت هاى خود نه سنگ راه ديگران باشند و نه ديگران سنگ راه آنان ، احكام پوشش و حجاب را « محدوديت » نمى دانند، بلكه آن را « مصونيت » در برابر راهزنان طريق محبوب مى بينند. و آنان كه مى خواهند در راه محبوب حركت كنند، بايد افزون بر سعى و تلاش ، در حركت هايشان « سرعت »(1) نيز داشته باشند، و در سرعت بايد خود را از كوچكترين لغزشها مصون بدارند. و اين « مصونيت » با چنين ريشه ها و زمينه هاست كه رعايت هرچه بيشتر احكام پوشش و حجاب را ايجاب مى كند.

سخنى از حضرت امام خمينى قدس سرّه
آنها كه قيام كردند همين زنهاى محجوبه جنوب شهر بودند و آنها كه تربيت آريامهرى داشتند ابدا در اين مورد دخالت نداشتند... تجربه كنونى نشان داده كه زنان بيش از پيش ، آزادى خود را در پوششى كه اسلام مى گويد يافته اند.

الف. مقدار پوشش در نماز
1. مرد بايد در حال نماز - اگر چه كسى او را نمى بيند - عورتين خود را بپوشاند، و بهتر است از ناف تا زانو را هم بپوشاند.(2)
2. زن بايد در موقع نماز تمام بدن حتى سر و موى خود را بپوشاند، ولى پوشاندن صورت به مقدارى كه در وضو شسته مى شود و دست ها تا مچ و پاها تا مچ لازم نيست . اما براى آنكه يقين كند كه مقدار واجب را پوشانده است ، بايد مقدارى از اطراف صورت و قدرى پايينتر از مچ را هم بپوشاند.(3)

پوشاندن پا در نماز براى بانوان
3. پوشاندن پاها تا مچ در نماز براى بانوان - اگر در معرض ديد نامحرم نباشند - واجب نيست اما مستحب است و در صورتى كه در معرض ديد نامحرم باشند، بر بانوان واجب است پاها تا مچ را نيز بپوشانند. و چنانچه اين مقدار را در برابر نامحرم نپوشانند نمازشان صحيح است . ولى گناهى را انجام داده اند.(4)
پوشاندن گردن و زير چانه در نماز براى بانوان
4. بر زن واجب است گردن و زير چانه خود و حتى بنابر احتياط واجب آن مقدارى را كه پس از بستن روسرى [و مقنعه و چادر ] از زير چانه ديده مى شود بپوشاند.(5)

استفتاء
-  اگر زنى در نماز حد واجب حجاب را رعايت نكرده باشد، مثلا موى سرش پيدا باشد، آيا بر ما واجب است كه به او اطلاع دهيم ؟
باسمه تعالى ؛ واجب نيست .(6)

آمدن نامحرم هنگام نماز خواندن بانوان
سوال : اگر زنى در حال خواندن نماز باشد و مرد نامحرمى وارد شود، وظيفه اين زن چيست ؟
جواب : چنانچه مرد نامحرم صداى اين زن را مى شنود، بنابر احتياط واجب بايد حمد و سوره نمازش (7) را آهسته بخواند و اگر در معرض ديد نامحرم باشد، بايد پاها تا مچ خود را بپوشاند.(8)

ب . مقدار پوشش در غير نماز
مقدار پوشش انسان در غير نماز و در برابر ديگران عبارت است از:
1. در برابر همجنس
واجب است انسان عورت خود را از كسانى كه مكلفند، و همچنين از ديوانه مميز و بچه هاى مميز كه خوب و بد را مى فهمند،(9) بپوشاند.(10)
2. در برابر غيرهمجنس
مرد بايد در برابر زن نامحرم يا محرم - به جز همسرش - عورت خود را بپوشاند. و در صورتى كه بداند، زنها به او - غير از موارد استثنا شده - عمدا نگاه مى كنند، احتياط واجب آن است كه خود را از زنان بپوشاند، ولى بنابر اقوا اين كار بر وى واجب نيست ، و بر زن واجب است در برابر هر مردى - غير از همسرش - در صورتى كه با قصد لذت و شهوت به او نگاه مى كند، همه بدن و موهاى خود را بپوشاند.
در غير اين صورت بر زن واجب است در برابر محارمش - به جز همسر - و همچنين در برابر ديوانه مميز محرم و بچه مميز محرم كه خوب و بد را مى فهمد، فقط عورت خود را بپوشاند؛ ولى در برابر نامحرم بالغ ، بايد همه موها و بدن خود - به جز گردى صورت (11) و دستها تا مچ - را بپوشاند.(12) و اگر آن نامحرم ، بالغ نباشد، يا مميز است و به حدى رسيده كه مورد نظر شهوانى است ، در اين صورت احتياط واجب آن است كه زن همه موها و بدن خود - به جز گودى صورت و دستها تا مچ - را از او نيز بپوشاند و يا مميز نيست كه در اين صورت بر زن هيچ مقدار پوششى در برابر وى واجب نيست .(13)

استفتائات
پوشاندن زير چانه
-  آيا استفاده از مقنعه يا روسرى كه زير چانه را نمايان مى كند، از نظر رعايت حجاب بلامانع است ؟
باسمه تعالى ؛ لازم است زير چانه را از نامحرم بپوشاند.(14)

پوشاندن پا
-  نمايان بودن روى پا، كف پا، پاشنه پا در زنها آيا شرعا جايز است ؟
باسمه تعالى ؛ جايز نيست .(15)
-  حدود حجاب اسلامى براى بانوان چيست و براى اين منظور پوشيدن لباس بلند آزاد و شلوار و روسرى كفايت مى كند، و اصولا چه كيفيتى در لباس و پوشش زن در برابر افراد نامحرم بايد رعايت شود؟
باسمه تعالى ؛ واجب است تمام بدن زن به جز قرص صورت و دستها تا مچ از نامحرم پوشيده شود، و لباس مذكور اگر مقدار واجب را بپوشاند مانع ندارد، ولى پوشيدن چادر بهتر است ، و از « لباسهايى كه توجه نامحرم را جلب مى كند » بايد اجتناب شود.(16)

دو. احكام نگاه و تماس
الف. احكام نگاه كردن
1. نگاه كردن به عورت ديگرى (17) حرام است ، اگر چه از پشت شيشه يا در آينه يا آب مضاف و مانند اينها باشد.
و احتياط واجب آن است كه به عورت بچه مميز(18) هم نگاه نكنند؛ ولى زن و شوهر مى توانند به تمام بدن يكديگر نگاه كنند.(19)

نگاه كردن مرد به ديگران
2. نگاه كردن مرد به تمام بدن غير از عورت مرد ديگر و با زنى كه محرم اوست اگر قصد لذت نداشته باشد، جايز است و با قصد لذت حرام است .(20)
3. نگاه كردن مرد به بدن زن نامحرم چه با قصد لذت و چه بدون آن حرام است .
و نگاه كردن به صورت و دستها اگر به قصد لذت باشد حرام است ، ولى اگر بدون قصد لذت باشد مانعى ندارد... .
و نگاه كردن به صورت و بدن و موى دختر نابالغ اگر به قصد لذت نباشد و به واسطه نگاه كردن هم انسان نترسد كه به حرام بيافتد اشكال ندارد، ولى بنابر احتياط بايد جاهايى را كه مثل ران و شكم معمولا مى پوشانند نگاه نكند.(21)

نگاه كردن زن به ديگران
4. نگاه كردن زن به تمام بدن غير از عورت زن ديگر و يا مردى كه محرم اوست ، بدون قصد لذت جايز و با قصد لذت حرام است .(22)
5. نگاه كردن زن به بدن مرد نامحرم حرام است .(23)
6. نگاه كردن زن به پسربچه مميزى كه هنوز بالغ نشده ، جايز است .(24)

نگاه كردن زن به شخص نابينا
7. در مواردى كه نگاه كردن زن به شخص ديگرى حرام است ، تفاوتى نمى كند كه آن شخص ، بينا و يا نابينا باشد.(25)

عكسبردارى مرد از زن نامحرم
8. عكس برداشتن مرد از زن نامحرم حرام نيست ، ولى اگر براى عكس ‍ برداشتن مجبور شود كه حرام ديگرى انجام دهد، مثلا دست به بدن او بزند يا نظرش به صورت زينت شده او يا به ساير بدن او بيفتد، نبايد عكس او را بردارد.
و اگر زن نامحرمى را بشناسد در صورتى كه آن زن متهتّك (26) نباشد نبايد به عكس او نگاه كند.(27)

استفتائات
نگاه كردن به عكس نامحرم
9. آيا نگاه كردن به عكس شخص نامحرمى - چه مرد و چه زن - كه حد واجب پوشش را در عكس رعايت ننموده ، در كدام يك از صورتهاى زير جايز است :
الف. صاحب عكس را نشناسد؟
ب . صاحب عكس را بشناسد؟
باسمه تعالى ؛ در صورت نشناختن و نبود مفسده جايز است .(28)

ظاهر كردن عكسهاى خانوادگى
10. آيا ظاهر كردن عكسهاى خانوادگى توسط مرد نامحرم جايز است ؟
باسمه تعالى ؛ اگر صاحب عكس را نشناسد و موجب مفسده نشود، اشكال ندارد.(29)

نگاه كردن به عكس و فيلم
11. آيا نگاه كردن به تصاوير بانوان اعم از تلويزيون و يا روزنامه و غيره چه صورت دارد؟
باسمه تعالى ؛ نظر به عكس و فيلم در حكم نظر به شخص نيست .
اگر مفسده بر آن مترتب نباشد، بدون قصد ريبه مانع ندارد.(30)

نگاه كردن به كتابهاى مصور
12. در رابطه با انقلاب فرهنگى ، جهاد دانشگاهى اقدام به ترجمه تعداد زيادى كتب علمى نموده است .
در بعضى از اين كتب براى توضيح بيشتر مطالب عكسهايى چه به صورت نقاشى و چه به صورت عكس واقعى وجود دارد كه در آنها تصوير زنان بى حجاب ديده مى شود.
با توجه به اين كه حذف چنين تصاويرى ، گويايى مطالب كتاب را تا حدى كاهش مى دهد، خواهشمند است تكليف شرعى را در مورد قرار دادن يا قرار ندادن اين عكس ها و يا نقاشي ها در كتب ترجمه شده بيان فرماييد؟
باسمه تعالى ؛ وجود عكس ها و نقاشي ها اگر موجب مفسده نباشد، حذف آن لازم نيست .(31)

ب . احكام تماس
1.هر كس نگاه كردن به او حرام است تماس بدنى با او نيز حرام است ، پس ‍ تماس بدنى زن نامحرم با مرد نامحرم و به عكس جايز نيست .(32)
2.دست دادن مرد نامحرم با زن نامحرم جايز نيست ، و اگر از زير پارچه و لباس باشد اشكالى ندارد؛ ولى بنابر احتياط دست زن را فشار ندهد.(33)
نگاه كردن و تماس بدنى داراى موارد استثنا نيز است ، برخى از آنها عبارتند از:
1. نگاه كردن و لمس نمودن پسر بچه و دختر بچه غير مميز، اگر از روى شهوت نباشد، اشكالى ندارد؛ ولى براى مرد احتياط آن است كه دختربچه شش ساله نامحرم را نبوسد و در دامان خود نگذارد، ولى كمتر از سن مزبور و بدون شهوت اشكالى ندارد.(34)
2. اگر در حال ناچارى ، زن بخواهد زن ديگر يا مردى غير از شوهر خود را تنقيه كند يا عورت او را آب بكشد، بايد چيزى در دست كند كه دست او به عورت نرسد.
و همچنين است اگر مرد بخواهد مرد ديگر يا زنى غير زن خود را تنقيه كند يا عورت او را آب بكشد.(35)
3. اگر مرد براى معالجه زن نامحرم ناچار باشد كه او را نگاه كند و دست به بدن او بزند اشكال ندارد؛ ولى اگر با نگاه كردن بتواند معالجه كند، نبايد دست به بدن او بزند، ولى اگر با دست زدن بتواند معالجه كند، نبايد او را نگاه كند.(36)
4. اگر انسان بدون قصد لذت به صورت و دستهاى زنهاى اهل كتاب مثل زنهاى يهود و نصارا نگاه كند، در صورتى كه نترسد كه به حرام بيفتد، اشكال ندارد.(37)
5. نگاه به نامحرم و تماس بدنى با وى در مقام ضرورت حرام نيست ، مانند اين كه بخواهد كسى را از غرق شدن و يا سوختن نجات دهد و چاره اى نيست جز آنكه او را نگاه و لمس كند. و در مقام ضرورت بايد به مورد اضطرار و در مورد اضطرار بايد به مقدار ضرورت اكتفا نمايد؛ يعنى اگر با نگاه - نه تماس بدنى - اضطرار او برطرف مى شود بايد به همين اكتفا كند و به عكس .
و براى نگاه و يا تماس بدنى هم فقط به مقدار ضرورت هر يك از آنها را انجام دهد.
پس جايز نيست به جاى يكى ، ديگرى را انجام دهد و يا بيشتر از مقدار ضرورت را مرتكب شود.(38)
6. در هر موردى كه رعايت چيزى در نظر شارع اهميت بيشترى از رعايت حرمت نگاه و لمس دارد و با آن معارضه كند، مى توان آن مورد را انجام داد.(39)
7. نگاه كردن به پيرزنانى كه از حد ازدواج گذشته اند جايز است ؛ البته به مواضعى كه به طور عادى پيداست ، مانند قسمتى از موها و يا دستها و نظير آن ؛ ولى به جاهايى كه معمولا آن را مى پوشانند نبايد نگاه كرد.(40)

سه . احكام گفت و گو با نامحرم
اقوا آن است كه شنيدن صداى زن بيگانه [براى مرد] جايز است در صورتى كه قصد لذت و ريبه در آن نباشد.
و همچنين براى زن جايز است كه صدايش را به مردان بيگانه بشنواند در صورتى كه ترس فتنه نباشد، اگر چه احوط در غير مقام ضرورت ، ترك آن است بويژه اگر زن ، جوان باشد.
و گروهى شنيدن و شنواندن صدا را حرام دانسته اند ولى اين ، نظريه ضعيفى است ، البته بر زن حرام است كه با مردان با كيفيت مهيج و به صورت نازك كردن گفتار و نرم كردن سخن و زيبا كردن صدا گفت و گو كند، زيرا كسى كه در قلبش مرض است طمع مى كند.(41)

سخنرانى بانوان در حضور نامحرم
-  قرآن خواندن زن با صداى بلند يا سخنرانى خواهران در حضور نامحرمان و شركت مردان در اين گونه مجالس و نظاير آن ، مشروع است ؟
باسمه تعالى ؛ ميزان در مشروع بودن و نبودن ، نداشتن مفسده و داشتن آن است .(42)

قرآن خواندن بانوان در برابر نامحرم
-  هنگامى كه در مراسم صبحگاهى يكى از خواهران ، قرآن را با صوت تلاوت مى كند، دبيران مرد صداى وى را مى شنوند. آيا به طور كلى تلاوت قرآن در صورت شنيدن نامحرم توسط خواهران گناه است ؟
باسمه تعالى ؛ اشكال ندارد، مگر آنكه موجب تحريك و مفسده باشد.(43)

چهار. احكام زينت و آرايش
1. در صورتى كه شوهر خواستار تميزى و آرايش كردن زن خود باشد، بر زن واجب است كه اين كار را انجام دهد، به شرط آن كه در برابر مردان نامحرم آنها را بپوشاند.(44)
2. عطر زدن زن در صورتى كه مرد نامحرم بوى آن را استشمام كند اشكال ندارد، ولى اگر موجب مفسده و تحريك غريزه جنسى باشد، جايز نيست .(45)
3. زينت كردن به طلا مثل آويختن زنجير طلا به سينه و انگشتر طلا به دست كردن و بستن ساعت مچى طلا به دست براى مرد حرام و نماز خواندن با آنها باطل است . و احتياط واجب آن است كه از استعمال عينك طلا هم خوددارى كند، ولى زينت كردن به طلا براى زن در نماز و غير نماز اشكال ندارد.(46)
4. سوال : آيا استفاده از لوازم زينتى و مواد آرايشى در نماز اشكال دارد؟
جواب : براى زن در نماز مستحب است كه خود را با زيورآلات زينت كند. و استفاده از مواد آرايشى اشكال ندارد، ولى براى وضو بايد چيزهايى مانند لاك ناخن كه مانع رسيدن آب به اعضاى وضوست و يا موادى كه مانع بين پيشانى و مهر نماز است برطرف شوند.(47)
5. سوال : اگر گردنبند و يا لباسى عكس حيوان كامل يا عكس صورت انسان داشته باشد، نماز خواندن با آن چه حكمى دارد؟
جواب : نماز باطل نمى شود، ولى پوشيدن لباس و يا به دست كردن انگشترى كه نقش صورت دارد، در نماز مكروه است .(48)
6. به دست كردن انگشتر عقيق براى زن و مرد و گذاشتن گردنبند براى زن در هنگام نماز مستحب است .(49)
7. سوال : آيا استفاده از انگشتر، گردنبند و لوازم زينتى ديگرى كه نام خداوند بر آنها نوشته شده است ، اشكال دارد؟
جواب : اشكالى ندارد، ولى رساندن جايى از بدن به نام خداوند متعال ، به هر زبانى كه نوشته شده باشد، بدون وضو حرام است .(50)
8. -  اگر گردنبندى منقش به آرم جمهورى اسلامى باشد، در اين صورت مى توان از آن استفاده نموده ، به گردن آويخت و به آن دست زد؟
باسمه تعالى ؛ استفاده از آن مانع ندارد، ولى بنابر احتياط بدون طهارت آن را مس نكنند.(51)

زيورآلات ساخته شده به دست كفار
9. زيورآلاتى كه شخص كافر مى سازد، اگر يقين به تماس رطوبت كافى با آنها نباشد، محكوم به طهارت هستند. و در صورت يقين به تماس ، شستن و تطهير آنها واجب است و در نتيجه ظاهرشان پاك مى شوند، ولى باطنشان بر نجاست خود باقى مى مانند؛ چنانچه قبل از ذوب شدن ، نجس شده باشند.(52)
10. -  آيا الكل صنعتى كه در انواع ادكلنها و عطرها و برخى رنگها و داروها و امثال آن به كار مى رود، پاك است يا خير؟
باسمه تعالى ؛ الكل صنعتى پاك است ، مگر آنكه يقين به نجاست آن پيدا شود.(53)
11. -  عطرها و ادكلنهايى كه از خارجه مى آورند، اگر انسان يقين به نجاست آنها نداشته باشد، پاك است . و خريد و فروش ادكلنها و عطرهايى كه از ممالك غير اسلامى مى آورند، اگر نجس بودن آنها معلوم نباشد، اشكال ندارد... .(54)

پنج. محارم
چون در احكام پيشين از محرم و نامحرم سخن به ميان آمد، و از سوى ديگر ازدواج و پيوند زناشويى موجب محرميت « سببى » زن و شوهر نسبت به برخى از خويشاوندان و فاميلهاى يكديگر مى شود، از اين رو احكام و مسائل « محارم » در اينجا ذكر مى شود:
الف. تعريف محارم
محارم كسانى هستند كه ازدواج آنان با يكديگر حرام است و صحيح نيست و زناشويى ميان آنها واقع نمى شود.(55)
ب. انواع محارم
كسانى كه با هم محرم هستند و حرام است كه با يكديگر ازدواج كنند، عبارتند از:

1. محارم نسبى
نسب و خويشاوندى انسان موجب محرميت با افراد زير مى شود:

- محارم نسبى براى مردان
1. مادر و مادربزرگ « چه مادر پدر و چه مادر مادر » كه شامل همه مادربزرگها چه از طرف بالا و چه از طرف پايين نيز مى شود؛ پس مثلا مادر بر پسرش و بر پسر پسرش و بر پسر و پسر پسرش و بر پسر دخترش و بر پسر دختر دخترش و بر پسر دختر پسرش محرم است .
2. دختر و نوه ها و نتيجه هاى دخترى مانند دختر دختر، دختر دختر دختر، دختر پسر، دختر پسر پسر، دختر پسر دختر.
3. خواهر « از طرف پدر باشد يا مادر و يا هر دو ».
4. دختر برادر « چه از طرف پدر يا مادر و يا هر دو باشد. » و نواده هاى او و دختر پسر و نواده هاى او مانند دختر پسر او، دختر پسر پسر او، دختر دختر دختر او، دختر پسر دختر او.
5. دختر خواهر و مانند آنچه در دختر برادر گفته شد.
6. عمه كه شامل عمه پدر و عمه مادر و عمه پدربزرگ و عمه مادربزرگ و عمه هاى بالاتر نيز مى شوند.
7. خاله كه شامل خاله پدر و خاله مادر و خاله پدربزرگ و خاله مادربزرگ و خاله هاى بالاتر نيز مى شود.(56)

محارم نسبى براى زنان
1. پدر و پدربزرگ « چه پدر پدر و چه پدر مادر » هر چه بالا روند.
2. پسر و نوه ها و نتيجه هاى پسرى مانند پسر پسر، پسر پسر پسر، پسر دختر، پسر دختر دختر، پسر دختر پسر.
3. برادر « از طرف پدر باشد يا مادر و يا هر دو ».
4. پسر برادر « چه از طرف پدر يا مادر و يا هر دو باشد. » و نواده هاى او و پسر دختر و نواده هاى او مانند پسر دختر او، پسر دختر دختر او، پسر پسر او، پسر پسر پسر او، پسر دختر پسر او.
5. پسر خواهر و مانند آنچه در پسر برادر گفته شد.
6. عمو كه شامل عموى پدر و عموى مادر و عموهاى پدربزرگ و عموى مادربزرگ و عموهاى بالاتر نيز مى شود.
7. دايى كه شامل دايى پدر و دايبى مادر و دايى پدربزرگ و دايى مادربزرگ و داييهاى بالاتر نيز مى شود.(57)

محارم رضاعى
افرادى از راه رضاع و شيرخوارگى و طبق شرايطى با يكديگر محرم مى شوند.
براى شناخت محارم رضاعى و شرايط آن به صفحه 265 از جلد دوم كتاب تحريرالوسيله حضرت امام خمينى قدس سره يا ترجمه آن و يا به مسائل 2462 تا 2497 رساله توضيح المسائل رجوع كنيد.

2. محارم سببى
ازدواج زن و مرد با يكديگر سبب محرميت با افراد زير مى شود:

- محارم سببى براى مردان
1. مادر زن و مادربزرگ زن « مادر مادر زن ، مادر پدر زن » هرچه بالا روند، اگر چه مرد با آن زن آميزنش نكند.
2. دختر زن و نوه دخترى و پسرى آن زن هرچه پايين روند، چه در وقت عقد باشند يا بعدا به دنيا بيايند؛ در صورتى كه مرد با همسر خود آميزش ‍ كرده باشد.(58)
3. زن پدر « نامادرى ».
4. زن پسر « عروس ».(59)

- محارم سببى براى زنان
1. پدرشوهر و پدربزرگ شوهر هرچه بالا روند.
2. پسر شوهر و نوه پسرى و دخترى شوهر هر چه پايين آيند، چه در موقع عقد باشند يا بعدا به دنيا بيايند.
3. شوهر مادر « ناپدرى ».
4. شوهر دختر « داماد ».(60)

- نامحرم بودن شوهر خواهر، برادر شوهر و خواهر زن
با توجه به محارمى كه گفته شد، پس « شوهر خواهر » و« برادر شوهر » بر زن ، و« خواهر زن »(61) بر مرد، محرم نيستند، و بايد همچون نامحرمهاى ديگر احكام پوشش ، نگاه ، تماس بدنى و مانند آن را در برابرشان مراعات كرد.

استفتاء
خواهر زن محرم نيست
-  در بعضى كتابها در مورد محرميت خواهر زن مساله اى اشتباه چاپ شده است ، لطفا حكم صحيح آن را بيان فرماييد؟
باسمه تعالى ؛ خواهر زن محرم نيست .(62)

پی نوشت ها :
1- ساع سريع نجى : آنان كه در تلاششان سرعت دارند نجات مى يابند. « نهج البلاغه ، خطبه 16. »
2- توضيح المسائل ، م 788.
3- توضيح المسائل ، م 789.
4- توضيح المسائل ، م 789؛ العروة الوثقى ، ج 1، ص 550، پيش از مساله 1 و ص 551، م 5 و ص ‍ 554.
5- تحريرالوسيلة ، ج 1، ص 142، م 4.
6- دفتر امام خمينى رحمة الله عليه : بخش استفتا.
7- بنابر احتياط واجب در حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشا.
8- توضيح المسائل ، م 994؛ العروة الوثقى ، ج 1، ص 550، پيش از مساله 1 و ص 551، م 5.
9- بر انسان پوشاندن عورت در مكانهايى از قبيل حمامهاى عمومى كه در معرض ديد همجنس ‍ است واجب است .
10- توضيح المسائل ، م 57.
11- به مقدارى كه در وضو شسته مى شود. «  توضيح المسائل ، م 789 »
12- براى آنكه يقين كند كه مقدار واجب را پوشانده است ، بايد مقدارى از اطراف صورت و قدرى پايينتر از مچ را هم بپوشاند. «  توضيح المسائل ، م 789 »
13- توضيح المسائل ، م 57 و 2435 و 2437؛ تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 244، م 23؛ العروة الوثقى ، ج 1، ص 550، پيش از مساله 1.
14- دفتر امام خمينى رحمة الله عليه : بخش استفتا.
15- دفتر امام خمينى رحمة الله عليه : بخش استفتا.
16- استفتاء.
17- چه مرد باشد و چه زن .
18- نگاه كردن به عورت بچه غيرمميز - چه پسر باشد و چه دختر - جايز است . «  تحريرالوسيلة ، ج 1، ص 17، م 1. »
19- توضيح المسائل ، م 2436.
20- توضيح المسائل ، م 2437 و 2438.
21- توضيح المسائل ، م 2433.
22- توضيح المسائل ، م 2437 و 2438.
23- توضيح المسائل ، م 2433.
24- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 244، م 26.
25- العروةُالوثقى ، ج 2، ص 804، م 38.
26- زن بى پروا و بى باك از رسوا شدن ، زن بى آبرو و غيرمحترم .
27- توضيح المسائل ، م 2439.
28- دفتر امام خمينى رحمةُالله عليه : بخش استفتا.
29- استفتاء.
30- رساله نوين ، ج 3، ص 202.
31- رساله نوين ، ج 3، ص 205.
32- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 243، م 20.
33- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 243، م 20.
34- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 244، م 24 و 25؛ العروة الوثقى ، ج 2، ص 804، م 36.
35- توضيح المسائل ، م 2440.
36- توضيح المسائل ، م 2441
37- توضيح المسائل ، م 2434.
38- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 243، م 22.
38- العروة الوثقى ، ج 2، ص 805، م 35.
39- العروة الوثقى ، ج 2، ص 803، م 35.
40- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 245، م 29.
41- استفتاء.
42- رساله نوين ، عبدالكريم بى آزار شيرازى ، ج 3، ص 46.
43- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 305، پيش از مساله 1؛ العروة الوثقى ، ج 1، ص 551، م 4 و 5.
44- دفتر امام خمينى رحمة الله عليه : بخش استفتا.
45- توضيح المسائل ، م 823.
46- توضيح المسائل ، م 1060 و پس از مساله 289؛ تحريرالوسيلة ، ج 1، ص 176، م 10.
47- توضيح المسائل ، م 865.
48- توضيح المسائل ، م 864؛ العروة الوثقى ، ج 1، ص 574، فصل 11، الرابع عشر.
49- توضيح المسائل ، م 319.
50- استفتائات ، ج 1، ص 47، س 81.
51- العروة الوثقى ، ج 1، ص 120، م 32.
52- استفتائات ، ج 1، ص 100، س 261.
53- توضيح المسائل ، م 94 و 2059.
54- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 262، پس از مساله 30.
55- توضيح المسائل ، م 2384 و 2388؛ تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 263 و 264، پيش از مساله 1.
56- تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 263 و 264، پيش از مساله 1.
57- اگر با زنى كه براى خود عقد كرده نزديكى هم نكرده باشد، تا وقتى كه آن زن در عقد اوست نمى تواند با دختر او ازدواج كند. «  توضيح المسائل ، م 2387. »
58- توضيح المسائل ، م 2385 و 2386؛ تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 277، م 1.
59- توضيح المسائل ، م 2389؛ تحريرالوسيلة ، ج 2، ص 277، م 2.
60- گر چه خواهر زن ، محرم نيست ، ولى مرد تا وقتى كه زنش در عقد اوست ، نمى تواند با خواهر زنش ازدواج كند.«  توضيح المسائل ، م 2390 ».
61- استفتاء.

برگرفته از : احكام خانواده مطابق با فتاواى حضرت امام خمينى (ره) / مؤلف : عبدالرحيم موگهى
منبع : ghadeer.org


ارسال نظرات و دیدگاه های شما

توجه:

با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پرتال تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
• نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد.
• نظراتی که شامل سئوال شرعی یا نتایج مسابقات باشد منتشر نخواهد شد. ( از فرم تماس با ما استفاده فرمایید)
• نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.
• متن نظر شما می بایست حداکثر 1024 کاراکتر باشد.