راه بهشت

اخلاق در خانواده ؛ عفت ورزی زبان

اخلاق در خانواده ؛ عفت ورزی زبان
اخلاق در خانواده ؛ عفت ورزی زبان
امیرمؤمنان، علی(علیه السلام) درباره اهمیت زبان می فرماید: دو برتری و فضیلت، انسان را از دیگر مخلوقات ممتاز می کند: اول، آنکه با نیروی عقل، حقایق آفرینش را می آموزد و دیگر آنکه با قوه منطق و زبان، آموخته های خود را به دیگران انتقال می دهد ...
نویسنده: طیبه چراغی
امیرمؤمنان، علی (علیه السلام) درباره اهمیت زبان می فرماید: «دو برتری و فضیلت، انسان را از دیگر مخلوقات ممتاز می کند: اول، آنکه با نیروی عقل، حقایق آفرینش را می آموزد و دیگر آنکه با قوه منطق و زبان، آموخته های خود را به دیگران انتقال می دهد».[1]
این امتیاز، تنها در انحصار انسان است که با قدرت بیان، قادر به انتقال مفاهیم درون ضمیر خود است، ولی استفاده از زبان در راه بدگویی، زشت گویی، آزار رساندن و ضرر زدن به دیگران، ممنوع و در شرع اسلام، حرام است.
با زبان می توان کارهای پسندیده بسیاری را انجام داد، ولی بسیاری از زشتی ها مانند دروغ گویی، تهمت، غیبت، سرزنش نابجا، پرگویی، شهادت باطل و... نیز با کمک زبان ظاهر می شوند.
درباره زبان و حفظ آن از بدی ها و آفت ها، در شرع اسلام، آیات و روایات فراوانی می یابیم. خداوند متعال در آیه 18 سوره ق می فرماید: «سخنی (از خیر و شر) بر زبان نیاورد، جز آنکه همان دم فرشته ای مراقب و حاضر بر انجام مأموریت است».
در روایتی از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) آمده است: «عذابی که خداوند برای زبان معیّن فرموده است، برای هیچ یک از اعضا و جوارح قرار نداده است. زبان در قیامت می گوید: چگونه است که سخت ترین عذاب را برای من قرار داده ای؟ به او پاسخ داده می شود: علت اینکه عذاب تو سخت تر و سنگین تر از عذاب دیگر اعضا و جوارح است، این است که کلمه ای از تو [زبان] خارج شد که به سبب آن، خون محترمی ریخته شد، اموال مردم به غارت رفت، به نوامیس مؤمنان تعرض شد و در نهایت، با آن کلمه، جرم های سنگین انسانی و اجتماعی تحقق یافت و طبیعی است که ارتکاب این جرایم سنگین باید عقاب و پاسخی سنگین به همراه داشته باشد».[2]
 
ارتباط کلامی در محیط خانواده
روابط کلامی در خانه آن مقدار که برای زن اهمیت دارد، برای مرد مهم نیست و او در محیط خانه به صرف حضور بیشتر توجه دارد.[3]
آموزه های اسلام درباره شیوه گفتار و مضمون سخن، از ابتدای گفت وگو تا پایان آن را دربرمی گیرد. در مرتبه نخست، گفت وگوی اعضای خانواده با هم باید محترمانه و آهنگ صدا باید ملایم باشد. در قرآن کریم برای بازداشتن افراد از آواز بلند، تشبیهی آمده است که فرد را به صوت ملایم در همه جا، به ویژه در محیط خانه برانگیزد.[4]
اگر در خانواده ای، مرد و زن با عبارت هایی زیبا با همسرش سخن گوید، در قلب او جایگاهی ویژه می یابد و افزون بر آن، فرزندان نیز شیوه سخن گفتن را می آموزند. امیر مؤمنان، علی(علیه السلام) می فرماید: «زیبا سخن بگویید تا سخن زیبا بشنوید.»[5]
برخی سخنان آن قدر زیبا هستند که تا آخر عمر فراموش نمی شوند. پیامبر گرامی اسلام با توجه به این نکته فرمود: «مردی که به زنش بگوید، من تو را دوست دارم، [اثر این سخن] هرگز از دل زن بیرون نمی رود».[6]
از نشانه های احترام در گفت وگو این است که هریک از زن و شوهر، دیگری را با نامی بخواند که او دوست دارد.[7] صدا کردن همسر با نامی که بیشتر دوست دارد، در ایجاد انس و الفت در میان زوجین، تأثیر بسزایی خواهد داشت. بر پایه روایات، لازم است مرد محبت و دوستی را به اعضای خانواده، با کلام ابراز کند تا روابط عاطفی عمیق تر شود.[8]
نکته مهم دیگر، سپاسگزاری اعضای خانواده از یکدیگر است. از صفات زن شایسته این است که قدردان و سپاسگزار باشد.[9] مرد نیز باید از تلاش های همسر خود در خانواده با گفتار نیکو قدردانی کند. با این کار، زن تشویق می شود[10] و صمیمیت بین آنها افزایش می یابد.
برخی رفتارها نیز مانع برقراری روابط خوب کلامی در محیط خانواده می شود، مانند نق زدن، قطع کردن حرف یکدیگر، جدال و بگوومگو در امور کم اهمیت، منحرف شدن از موضوع اصلی، تهدید، توهین، تمسخر، انتقاد تند و پرگویی.[11]
 
پی نوشت ها:
[1] عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، تصنیف غررالحکم، ص 50
[2] نک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، دارالکتب الاسلامیه، ج 2، ص 115؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج 68، ص 304
[3] دوبرا تانن، تفاوت های کلامی در زن و مرد، ترجمه: زهره قراچه داغی، صص 95 100
[4] نک: لقمان: 19.
[5] غررالحکم و دررالکلم، ص 436.
[6] حر عاملی، وسائل الشیعه، ج 20، ص 23.
[7] کافی، ج 2، ص 643.
[8] نک: وسائل الشیعه، ج 14، ص 10.
[9] نک: جلال الدین سیوطی، الدر المنثور، ج 1، ص 152.
[10] نک: وسائل الشیعه، ج 14، ص 115.
[11] ف.چ برفشتاین، زناشویی درمانی، ترجمه: حسن پورعابدی نایینی و غلام رضا منشئ، ص 161.
 
برگرفته از : ماهنامه طوبی - اردیبهشت و خرداد 1388 - شماره 33
منبع : hawzah.net

ارسال نظرات و دیدگاه های شما

توجه:

با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پرتال تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
• نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد.
• نظراتی که شامل سئوال شرعی یا نتایج مسابقات باشد منتشر نخواهد شد. ( از فرم تماس با ما استفاده فرمایید)
• نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.
• متن نظر شما می بایست حداکثر 1024 کاراکتر باشد.